कंपनीमध्ये AI चा अवलंब करणे म्हणजे नेमके काय?
AI चा स्वीकार म्हणजे विशिष्ट कामे करणाऱ्या लोकांच्या कार्यपद्धतीत AI समाविष्ट होणे आणि गुणवत्ता टिकवणारी तपासणी असणे. याचा अर्थ परवाने खरेदी करणे, प्रवेशांची संख्या मोजणे किंवा वापर सुरू झाल्याचा ईमेल पाठवणे असा नाही. ज्या संघातील तीन जण मंजूर कामांसाठी दररोज AI वापरतात आणि त्याच्या उत्तरांची काळजीपूर्वक तपासणी करतात, त्या संघाने AI चा स्वीकार सर्वांनी एकदाच प्रवेश केलेल्या संघापेक्षा अधिक केला आहे.
तीन प्रश्न वेगळे केल्यास मदत होते. प्रवेश: प्रत्येकाकडे मान्यताप्राप्त साधन आहे का आणि त्यांना नियम माहीत आहेत का? वापर: योग्य कामांसाठी ते त्या साधनाचा वापर करतात का? गुणवत्ता: त्यातून तयार झालेले काम पुनरावलोकनात टिकते का? बहुतेक अंमलबजावण्यांत पहिला प्रश्न सोडवला जातो, दुसऱ्याचे ढोबळ मोजमाप केले जाते आणि तिसऱ्याकडे दुर्लक्ष होते.
AI उपलब्ध करून दिल्यानंतर इतके कमी लोक त्याचा वापर का करतात?
साधन उपलब्ध करून दिल्यानंतर त्याचा वापर कमी राहणे सामान्य आहे आणि त्यामागची कारणेही साधी असतात: AI त्यांच्या कोणत्या कामांत मदत करते हे लोकांना समजत नाही, नियम अस्पष्ट वाटल्यामुळे सुरक्षित राहण्यासाठी ते साधन टाळतात, सुरुवातीला मिळालेल्या खराब उत्तरामुळे त्यासाठी मेहनत घेणे उपयोगाचे नाही असे त्यांना वाटते, किंवा त्यांना सरावासाठी वेळच मिळालेला नसतो. ब्रिटन सरकारच्या AI वापरासंबंधीच्या संशोधनात, आधीपासून AI वापरणाऱ्या व्यवसायांनी सांगितले की सरासरी त्यांच्या 30% कर्मचाऱ्यांकडून त्याचा वापर होत होता, आणि 77% व्यवसायांनी सांगितले की त्यांच्या निम्म्याहून कमी कर्मचाऱ्यांकडून तो वापरला जात होता. याच सर्वेक्षणात AI अजिबात न वापरण्याची सर्वात सामान्य कारणे म्हणजे त्याची गरज ओळखली गेलेली नसणे आणि AI संबंधी कौशल्ये व तज्ज्ञता मर्यादित असणे, असे आढळले. हे आकडे 2025 च्या सुरुवातीला मुलाखत घेतलेल्या ब्रिटनमधील 3,500 व्यवसायांनी स्वतः दिलेल्या माहितीवर आधारित आहेत.
यांपैकी कोणतेही कारण अधिक चांगले साधन विकत घेतल्याने दूर होत नाही, हे लक्षात घ्या. नेमकी गरज ओळखलेली नसणे ही कामाच्या निवडीची समस्या आहे. अस्पष्ट नियम ही धोरणाची समस्या आहे. पहिला अनुभव वाईट असणे ही प्रशिक्षण आणि अपेक्षांची समस्या आहे. प्रत्येकासाठी ठरावीक उपाय आहे.
| तुम्हाला काय दिसते | संभाव्य कारण | काय करून पाहावे |
|---|---|---|
| लोकांनी एकदा प्रवेश केला आणि नंतर वापर थांबवला | ते वापरण्यासाठी स्पष्ट काम नाही | प्रत्येक भूमिकेसाठी दोन किंवा तीन ठरावीक कामे आणि एक नमुना प्रॉम्प्ट द्या |
| फक्त मोजक्याच उत्साही व्यक्तींकडून वापर | इतरांना काय करण्याची परवानगी आहे याबद्दल खात्री नाही | त्यांच्या स्वतःच्या कामातील उदाहरणांसह एका पानाची नियमावली |
| 'ते फक्त मनाने काहीही बनवून सांगते' | सुरुवातीला मिळालेले निष्पन्न न तपासता किंवा संदर्भाशिवाय वापरले गेले | संदर्भ कसा द्यायचा ते शिकवा आणि तपासणीसाठी एक छोटी यादी द्या |
| वापर भरपूर, गुणवत्ता कमी | अतिअवलंबित्व; पडताळणी करणे बंद झाले आहे | निवडक नमुने तपासा आणि लोकांना त्यांनी केलेले बदल समजावून सांगायला सांगा |
| व्यवस्थापक ते वापरत नाहीत | नेतृत्वाकडून दिसेल असे उदाहरण नाही | व्यवस्थापक AI वापरून करत असलेले एक काम आणि ते कसे तपासतात हे सांगतात |
AI चा वापर सुरू करण्याची व्यवहार्य रणनीती कशी असते?
लहान किंवा मध्यम आकाराच्या कंपनीसाठी व्यवहार्य धोरण म्हणजे कागदपत्र नव्हे, तर कृतींचा क्रम: कामे निवडा, नियम ठरवा, त्या कामांचे प्रशिक्षण द्या, प्रत्यक्ष कामाचा आढावा घ्या आणि जे उपयोगी ठरते त्याचा विस्तार करा. खालील बाबी हा 10 ते 200 लोकांच्या संघासाठी संपादकीय आराखडा आहे, प्रकाशित मानक नाही.
आधी भूमिकेशी संबंधित कामे निवडा
प्रत्येक संघप्रमुखाला अशी दोन किंवा तीन वारंवार करावी लागणारी कामे सांगायला सांगा, ज्यांचा पहिला मसुदा AI तयार करू शकेल आणि कोणीतरी तो तपासू शकेल. AI वापरण्याची उद्दिष्टे ही कामे आहेत, 'AI चा अधिक वापर करा' हे नाही.
एक पानी नियमावली प्रसिद्ध करा
मंजूर साधन आणि योजना, कोणती माहिती प्रविष्ट करता येते आणि कोणती नाही, कोण कशाचे पुनरावलोकन करते आणि कोणाला विचारायचे. लक्षात ठेवता येईल इतके संक्षिप्त.
तुम्ही निवडलेल्या कामांचा सराव करा
नेमक्या त्याच कामांवरील छोटी सराव सत्रे सर्वसाधारण अभ्यासक्रमापेक्षा अधिक उपयोगी ठरतात. तपासणीचा सराव करण्यासाठी मुद्दाम चुका ठेवलेला मसुदा समाविष्ट करा.
व्यवस्थापक स्वतः वापर करताना दिसतील याची खात्री करा
प्रत्यक्ष कामात AI कसा वापरला आणि त्यात काय दुरुस्त केले हे दाखवणाऱ्या व्यवस्थापकाचा प्रभाव कोणत्याही घोषणेपेक्षा जास्त असतो.
प्रवेशसंख्येचे नव्हे, कामाचे पुनरावलोकन करा
चार आठवड्यांनंतर तपासणाऱ्या व्यक्तीसोबत प्रत्येक कामाची काही उत्तरे पाहा. लोकांनी काय वापरणे थांबवले आणि का, ते विचारा.
जे टिकून राहिले त्याचा विस्तार करा
नियमित कार्यपद्धती नीट चालत असेल तिथेच कामे किंवा माणसे वाढवा. ज्या कामांमध्ये तपासणाऱ्या व्यक्तीला सर्व काही पुन्हा लिहावे लागते, ती कामे वगळा.
AI मुळे होणाऱ्या बदलांचे व्यवस्थापन करताना कर्मचाऱ्यांशी संबंधित बाबी कशा हाताळाव्यात?
नोकऱ्यांबद्दल सुरुवातीलाच स्पष्टपणे बोला आणि कामे निवडताना ती करणाऱ्या लोकांना सहभागी करा. कर्मचाऱ्यांची चिंता खरी आहे: वसंत ऋतू 2025 मध्ये ग्रेट ब्रिटनमधील 1,023 कर्मचाऱ्यांच्या Acas सर्वेक्षणात, 26% कर्मचाऱ्यांनी कामाच्या ठिकाणी AI बाबतची सर्वात मोठी चिंता म्हणून नोकऱ्या जाण्याचा उल्लेख केला आणि 17% कर्मचाऱ्यांनी AI कडून चुका होण्याचा उल्लेख केला. AI आणण्यापूर्वी कर्मचारी आणि त्यांच्या प्रतिनिधींशी सल्लामसलत करावी, तसेच मानवी सहभागाची गरज कायम राहणार असतानाही AI मुळे कामाच्या भूमिका कशा सुधारू शकतात हे स्पष्ट करावे, असा सल्ला Acas नियोक्त्यांना देते.
काय बदलत आहे आणि काय बदलत नाही ते सांगा. अंमलबजावणीचा भाग म्हणून कोणतीही पदे कमी केली जात नसतील, तर तसे सांगा. काही कामे बदलणार असतील, तर कोणती आणि कशी ते सांगा. त्यानंतर ग्राहकांच्या माहितीची गोपनीयता किंवा अचूकता यांसारख्या व्यावहारिक चिंता लोकांना मांडू द्या आणि योग्य मुद्द्यांचे नियम बनवा. ज्या साधनांचा वापर कसा करायचा हे ठरवण्यात लोकांचा सहभाग असतो, ती साधने ते केवळ जाहीर करून लादलेल्या साधनांपेक्षा अधिक सहज स्वीकारतात.
याचा एखाद्या भूमिकेशी कसा संबंध आहे हे पाहायचे आहे का?
टीमसाठी नियोजित चाचणी जाणून घ्या ↗अडकलेली अंमलबजावणी पुन्हा सुरळीत करण्यासाठी काय करावे लागते?
पेलो अ‍ॅनालिटिक्स या 60 जणांच्या काल्पनिक सॉफ्टवेअर कंपनीने सर्वांसाठी AI सहाय्यकाच्या व्यावसायिक योजनेचे वापरकर्ता परवाने घेतले. सहा आठवड्यांनंतर, प्रशासकीय नियंत्रण पटलावर दिसते की बहुतेक लोकांनी सुरुवातीच्या आठवड्यात प्रवेश केला होता आणि फक्त मोजकेच लोक दर आठवड्याला ते वापरतात; त्यांपैकी बहुतेक अभियांत्रिकी आणि विपणन विभागांत आहेत. मुख्य परिचालन अधिकाऱ्याला सुरुवातीला स्मरणपत्राचा ईमेल पाठवावा असे वाटते. त्याऐवजी, ती तीन संघप्रमुखांना यामागचे कारण विचारते.
उत्तरे नेमकी आहेत. ग्राहक यश विभागाला ग्राहकांचे ईमेल पेस्ट करता येतील का हे माहीत नव्हते (नियमपत्रकात उदाहरणांशिवाय 'गोपनीय माहिती नको' असे लिहिले होते). वित्त विभागाने तफावतीचे स्पष्टीकरण तयार करण्यासाठी एकदा वापरून पाहिले, पण बनवलेले कारण मिळाल्याने वापर सोडून दिला. विक्री विभागाला ते 'विपणनासाठी' आहे असे वाटले. उपायही तितकेच नेमके आहेत. ग्राहक यश विभागाला नियम दिला जातो: ग्राहकाचे नाव आणि कंपनीच्या नावाऐवजी भरून काढायची क्षेत्रे ठेवून ईमेलचा मजकूर पेस्ट करा. वित्त विभागाला एका कामासाठी असा प्रॉम्प्ट दिला जातो: 'आकड्यांमधील बदलाचे वर्णन करा; मी दिलेल्या टिपांमध्ये कारण नमूद नसल्यास ते सांगू नका', आणि तपासणीची सूचना दिली जाते: प्रत्येक आकडा पुन्हा मोजा. विक्री विभागाला दोन ठरावीक कामे दिली जातात: कॉलच्या नोंदी नीट करणे आणि त्या नोंदींवरून पाठपुराव्याच्या संदेशांचे मसुदे तयार करणे.
प्रत्येक संघप्रमुख आपल्या संघाच्या कामांवर 30 मिनिटांचे एक सराव सत्र घेतो. चार आठवड्यांनंतर, मुख्य परिचालन अधिकारी संघप्रमुखासोबत प्रत्येक संघाने तयार केलेले पाच कामाचे नमुने पाहतो, प्रवेश केल्याचा आलेख नाही. दोन कामे व्यवस्थित होत आहेत, एका कामासाठी अधिक चांगल्या सूचनेची गरज आहे आणि नूतनीकरणाच्या किमतींबाबत ईमेलचे मसुदे तयार करण्याचे एक काम वगळले जाते, कारण पुनरावलोकन करणाऱ्या व्यक्तीला प्रत्येक मसुदा पुन्हा लिहावा लागला. स्वीकार म्हणजे हेच: लोक प्रत्यक्षात वापरतात अशा मोजक्या, अधिक चांगल्या नियमित कार्यपद्धती.
AI अंगीकारण्याचे टप्पे कोणते आहेत?
टप्प्यांचे एकच सर्वमान्य प्रारूप नाही; सल्लागार संस्था आणि विक्रेते वेगवेगळी प्रारूपे प्रकाशित करतात. लहान किंवा मध्यम आकाराच्या कंपनीसाठी चार टप्प्यांचे व्यवहार्य वर्णन उपयोगी ठरते: प्रयोग (व्यक्ती प्रयोग करतात, अनेकदा वैयक्तिक खात्यांवर), मान्यता (एक साधन, व्यावसायिक वापराची योजना आणि लेखी नियम), नियमित वापर (ठरावीक कामे, सूचना आणि तपासण्यांसह, त्या कामांसाठी जबाबदार लोक दर आठवड्याला करतात) आणि सुधारणा (कंपनी तयार झालेले काम तपासते, कमकुवत कार्यपद्धती बंद करते आणि विचारपूर्वक नव्या कार्यपद्धती जोडते). हे संपादकीय वर्णन आहे, प्रकाशित चौकट नाही.
मंजूर वापराकडून नियमित वापराकडे जाणे हा महत्त्वाचा बदल आहे. अनेक कंपन्या मंजुरीपाशीच थांबतात: त्यांच्याकडे परवाने आणि धोरण असते, तरी फारसा बदल का झाला नाही असा प्रश्न त्यांना पडतो. नियमित वापरासाठी कामांची निवड, सराव आणि पुनरावलोकन लागते; याच कामाचे वर्णन या पानावर आहे.
व्यवस्थापकाने कोणत्या संकेतांकडे लक्ष द्यावे?
एकूण प्रवेशांची संख्या मोजण्याऐवजी, ठरावीक कामांमधील गुणवत्ता आणि पुन्हा होणारा वापर पाहा. उपयोगी संकेत असे आहेत: दर आठवड्याला किती मंजूर कामे अपेक्षित पद्धतीने केली जातात, तपासणाऱ्याला किती दुरुस्त्या कराव्या लागतात, काम टीमबाहेर जाण्यापूर्वी चुका सापडतात का, आणि मसुद्यात काय बदलले हे लोक समजावून सांगू शकतात का. प्रवेशांच्या संख्येवरून साधन वापरले जाते हे कळते; काम अधिक चांगले होते का, हे फारसे कळत नाही.
स्वतः नोंदवलेल्या फायद्यांबाबत सावध रहा. एखादे साधन आवडणारे लोक त्यातून वाचणाऱ्या वेळेचा जास्त अंदाज लावतात, तर ते न आवडणारे कमी अंदाज लावतात. त्याच व्यक्तीने तपासलेले, एकाच कामाचे आधीचे आणि नंतरचे काही नमुने हा अधिक चांगला पुरावा आहे. AI प्रशिक्षणाचा उपयोग झाला का हे मोजण्यावरील आमच्या उत्तरात याबद्दल अधिक माहिती आहे.
AI चा वापर वाढवण्यावर भर देणे हे कधी चुकीचे उद्दिष्ट ठरते?
कामे AI साठी योग्य नसतील, तयार झालेले उत्तर तपासण्यासाठी कोणी नसेल किंवा संघाची खरी समस्या कामाचा भार किंवा कार्यपद्धती असेल, तर वापर वाढवण्याचा आग्रह धरणे हे चुकीचे उद्दिष्ट आहे. 'प्रत्येकाने दररोज AI वापरावे' यासारखे लक्ष्य केवळ वापर करण्यालाच महत्त्व देते आणि जिथे AI मुळे फायदा न होता धोका वाढतो, अशा कामांकडे लोकांना ढकलू शकते. काही भूमिकांमध्ये AI चा क्वचित वापर झाला तरी हरकत नाही.
नियम निश्चित झालेले नसतील, तर वापर वाढवणे हेही चुकीचे ध्येय आहे. कोणती माहिती देण्याची परवानगी आहे हे लोकांना कळण्यापूर्वी वापराला प्रोत्साहन दिल्यास, माहिती हाताळण्यात नेमक्या त्याच चुका होतात ज्यांमुळे नेतृत्व ते साधन वापरणे थांबवते.
AI चा अवलंब करण्यात Tosheo.ai ची भूमिका काय आहे?
Tosheo.ai हे AI चा वापर अंगीकारताना आवश्यक असलेल्या सरावासाठी विकसित करण्याचे नियोजन आहे. सुरुवातीला व्यवस्थापक संघातील भूमिका आणि वापरात असलेली AI साधने निवडेल; प्रत्येक व्यक्ती 5 मिनिटांची प्रारंभिक पातळी तपासणी पूर्ण करून 10 ते 15 मिनिटांचे धडे घेईल. प्रत्येक धड्याच्या शेवटी प्रत्यक्ष AI साधनात काम करायचे असेल आणि शिकणाऱ्याला दिसणाऱ्या मूल्यमापन निकषांनुसार गुण दिले जातील, असे नियोजन आहे. नियोजित व्यवस्थापक माहितीफलकावर कौशल्यातील प्रगती आणि धडे पूर्ण केल्याची स्थिती दिसेल, संभाषणांच्या मूळ नोंदी कधीही दिसणार नाहीत. तसेच निष्क्रिय शिकणाऱ्यांना स्मरणसूचना आणि व्यवस्थापकाला साप्ताहिक सारांश पाठवण्याचे नियोजन आहे.
याची उभारणी अद्याप सुरू झालेली नाही, त्यामुळे प्रत्यक्ष वापराचे परिणाम दाखवता येत नाहीत. तुमचे नियम निश्चित नसतील किंवा तुमच्या संघाकडे AI साठी योग्य कामे नसतील, तर हा योग्य उपाय नाही; वरील पायऱ्या वापरून आधी त्या गोष्टी मार्गी लावा. नियोजित दर किंमतींच्या पृष्ठावर आहेत.
स्रोत आणि व्याप्ती
GOV.UK, AI स्वीकारावरील संशोधनाच्या प्रकाशनाचे पृष्ठ, फेब्रुवारी 2026 मध्ये सुधारित ↗
Acas, 4 पैकी 1 कामगाराला AI मुळे नोकऱ्या जातील अशी चिंता आहे, 28 April 2025 ↗
Acas, एक तृतीयांश नियोक्त्यांना वाटते की AI मुळे उत्पादकता वाढेल, 15 May 2025 ↗