सायबर सुरक्षेचा हा अभ्यासक्रम कोणासाठी आहे आणि कोणासाठी नाही?
हा अभ्यासक्रम कामाच्या ठिकाणी ईमेल, सामायिक ड्राइव्ह आणि AI साधने वापरणाऱ्या सर्वांसाठी आहे: कार्यालयीन कर्मचारी, व्यवस्थापक, वित्त आणि मनुष्यबळ विभागातील संघ, तसेच लहान व्यवसायात माहिती तंत्रज्ञानाशी संबंधित प्रश्नांसाठी प्रत्यक्षात संपर्क व्यक्ती बनलेले संस्थापक किंवा कार्यालय व्यवस्थापक. संपूर्ण संघासाठी सुरक्षा जागरूकतेचे प्रशिक्षण घेण्यासाठी संघप्रमुख याचा वापर करतात.
हा सुरक्षा व्यावसायिकांसाठीचा प्रमाणपत्र अभ्यासक्रम नाही आणि यात व्यावसायिक सुरक्षा परीक्षांची तयारी करून घेतली जात नाही. हे सघन प्रशिक्षण शिबिर नाही, पदवी नाही किंवा नोकरीची हमीही नाही. यात पेनिट्रेशन टेस्टिंग, नेटवर्क अभियांत्रिकी किंवा सुरक्षा संचालन केंद्र कसे चालवावे हे शिकवले जात नाही.
सायबरसुरक्षा जागरूकतेच्या या प्रशिक्षणात मी काय शिकेन?
अधिकृत मार्गदर्शकांमधील मुख्य सल्ल्यांवर आधारित सहा विभाग. यात ब्रिटनच्या राष्ट्रीय सायबर सुरक्षा केंद्राचे लघु व्यवसायांसाठीचे मार्गदर्शक आणि अमेरिकेच्या CISA ने दिलेल्या मूलभूत उपायांचा समावेश आहे: फिशिंग टाळा आणि त्याची तक्रार करा, मजबूत पासवर्ड वापरा, बहु-घटक प्रमाणीकरण आणि पासवर्ड व्यवस्थापक वापरा, तसेच सॉफ्टवेअर अद्ययावत ठेवा.
1. फिशिंग आणि सोशल इंजिनिअरिंग
संशयास्पद ईमेल, संदेश, कॉल आणि जाहिराती ओळखणे, एखादा संदेश खरा आहे का हे तपासणे आणि तुमची संस्था व राष्ट्रीय सेवेने सांगितलेल्या पद्धतीने त्याची तक्रार करणे.
2. AI वापरून होणारी फसवणूक आणि डीपफेक
नक्कल केलेले आवाज, बनावट व्हिडिओ कॉल आणि सफाईदारपणे लिहिलेले फसवे संदेश ओळखणे आणि पैसे किंवा माहितीच्या कोणत्याही तातडीच्या मागणीची दुसऱ्या संपर्कमाध्यमातून खात्री करणे.
3. पासवर्ड, पासकी आणि बहुघटक प्रमाणीकरण
NCSC आता जिथे पासकी उपलब्ध आहेत तिथे त्या वापरण्याचा आणि जिथे त्या उपलब्ध नाहीत तिथे महत्त्वाच्या खात्यांवर 2-टप्पी पडताळणी सुरू करण्याचा सल्ला देते. तुम्ही दोन्हींची व्यवस्था करता.
4. डेटा, उपकरणे आणि क्लाउडवर माहिती शेअर करणे
डेटाचे वर्गीकरण करणे, लॅपटॉप, फोन आणि घरातील नेटवर्क सुरक्षित करणे आणि क्लाउडवरील फायलींच्या सामायिकरण परवानग्या अशा प्रकारे ठरवणे की लिंक असलेल्या कोणालाही त्यांतील माहिती उघड होणार नाही.
5. मालवेअर, रॅन्समवेअर आणि सुरक्षा घटना
धोक्याची चिन्हे, ऑफलाइन आणि तपासलेल्या बॅकअपचे महत्त्व, आणि पहिल्या तासासाठी तपासणीसूची: जोडणी तोडा, कळवा, पुरावे जतन करा आणि सल्ल्याशिवाय पैसे देऊ नका.
6. AI साधने आणि एजंट सुरक्षित करणे
AI साधनांमध्ये कोणती माहिती टाकू नये, मंजूर साधनांच्या वापराचे नियम काय आहेत आणि प्रॉम्प्ट इंजेक्शनमुळे AI प्रणाली वेब पृष्ठावर किंवा फाइलमध्ये लपवलेल्या सूचनांनुसार कशी कृती करू शकते.
या सायबरसुरक्षा अभ्यासक्रमासाठी मला तांत्रिक अनुभव असणे गरजेचे आहे का?
नाही. प्रत्येक धडा माहिती तंत्रज्ञानाची पार्श्वभूमी नसलेल्या लोकांसाठी लिहिलेला आहे आणि त्यात कोड लिहावा लागत नाही. तुम्ही कामासाठी आधीपासून वापरत असलेली खाती आणि उपकरणे आवश्यक आहेत, कारण अनेक कृतींमध्ये प्रत्यक्ष सेटिंग्ज तपासायला सांगितले जाते, जसे की 2-टप्प्यांची पडताळणी सुरू करणे; मात्र कोणत्याही धड्यात पासवर्ड टाकावा लागत नाही.
वैयक्तिक गरजांनुसार तयार केलेला शिकण्याचा मार्ग माझ्यासाठी कसा जुळवून घेतला जातो?
प्रारंभिक पातळी तपासणीत तुम्हाला पाच संदेश दाखवले जातात. त्यांपैकी काही खरे असतात तर काही फसवणुकीचे. कोणत्या संदेशांवर तुम्ही कृती कराल हे विचारले जाते. तुमची भूमिका आणि तुम्ही वापरत असलेली साधने यांबद्दलही विचारले जाते. वित्त विभागातील कर्मचाऱ्यांना बनावट बिले आणि पैसे भरण्याच्या तपशिलात बदल करण्याच्या फसवणुकीची अधिक उदाहरणे मिळतात; मनुष्यबळ विभागातील कर्मचाऱ्यांना अर्जदारांच्या नावाने आलेल्या बनावट संलग्न फायलींची उदाहरणे मिळतात; संस्थापकाला संघाच्या कामाच्या सवयी आणि सुरक्षा घटनांवरील धडे लवकर मिळतात.
तुम्हाला प्रत्येक फसवणूक ओळखता येत असेल आणि तुम्ही आधीपासून पासवर्ड व्यवस्थापक वापरत असाल, तर तुमचा अभ्यासक्रम लवकरच क्लाउडवरून माहिती सामायिक करणे, सुरक्षा घटना आणि AI सुरक्षा या विषयांकडे वळतो.
मी कशाचा सराव करेन?
कामांमध्ये वास्तवाशी जुळणारी, पण काल्पनिक सामग्री वापरली जाते. एक उदाहरण: Alder and Finch या 12 जणांच्या काल्पनिक लेखापाल संस्थेत कार्यालय व्यवस्थापकाला एक ध्वनिसंदेश येतो. त्यात जणू एखादा भागीदार पुरवठादाराच्या बँक तपशिलांत तातडीने बदल करायला सांगत आहे, असे वाटते. काय करायचे ते ठरवा आणि तुम्ही पाठवाल तो संदेश लिहा.
गुणांकनाचे निकष सुरुवातीपासूनच दिसतात. तुम्ही विनंतीनुसार कृती केली नाही का, स्वतंत्र आणि परिचित संपर्कमार्गाने तिची खात्री केली का, योग्य व्यक्तीला त्याबद्दल कळवले का आणि तुमचा संदेश व्यस्त सहकाऱ्याला समजेल इतका शांत व स्पष्ट आहे का, हे त्यातून तपासले जाते.
सायबर सुरक्षेचा अभ्यासक्रम पूर्ण करण्यासाठी किती वेळ लागतो?
धड्यांसाठी 10 ते 15 मिनिटे लागतात, त्यामुळे दोन बैठकांच्या मधल्या वेळेत ते पूर्ण करता येतात. तुमच्या अभ्यासक्रमाची लांबी तुमची प्राथमिक कौशल्य तपासणी आणि शिकण्याच्या गतीवर अवलंबून असते, त्यामुळे आम्ही एकूण तास सांगत नाही. व्यवस्थापक संपूर्ण टीमला तेच छोटे धडे नेमून देऊ शकतात आणि कौशल्यांमधील प्रगती पाहू शकतात; मात्र त्यांना चॅटच्या मूळ नोंदी कधीही दिसत नाहीत.
शेवटी मला काय मिळते?
अंतिम प्रात्यक्षिक मूल्यमापनात खरे वाटावेत असे फसवणुकीचे संदेश, सामायिकरण सेटिंग्जची तपासणी आणि सुरक्षाविषयक घटनेचा एक प्रसंग असतो. उत्तीर्ण झाल्यावर मान्यताप्राप्त प्रमाणपत्र मिळते. ही अधिकृत मान्यता असलेली शैक्षणिक पात्रता किंवा व्यावसायिक सुरक्षा प्रमाणपत्र नाही.
सायबर सुरक्षा अभ्यासक्रमाचे शुल्क किती आहे?
Tosheo.ai च्या प्रत्येक योजनेत सुरक्षा जागरूकतेचे प्रशिक्षण समाविष्ट आहे. एकट्याने शिकणाऱ्या व्यक्तीसाठी वैयक्तिक योजनेचे शुल्क दरमहा USD 79 किंवा वर्षाला USD 790 आहे. संघ योजनेत 3 सदस्यांपर्यंत दरमहा USD 189 किंवा वर्षाला USD 1,890 शुल्क आहे. प्रत्येक अतिरिक्त सदस्यासाठी दरमहा USD 49 किंवा वर्षाला USD 490 शुल्क आहे आणि 25 सदस्यांपासून सदस्यसंख्येनुसार दर लागू होतात. क्रेडिट कार्डची गरज नसलेल्या 7 दिवसांच्या मोफत चाचणीने सुरुवात करा.
स्रोत आणि व्याप्ती
NCSC, लघु व्यवसायांसाठी मार्गदर्शक, 19 ऑक्टोबर 2026 रोजी तपासले ↗
NCSC, फिशिंग फसवणूक: तक्रार करा आणि संरक्षण मिळवा, 19 ऑक्टोबर 2026 रोजी तपासले ↗
NCSC, तुमच्या ईमेलसाठी 2-टप्प्यांत पडताळणी सुरू करा, पडताळणीची तारीख 19 October 2026 ↗
NCSC, पासवर्ड मागे सोडा: भविष्य पासकींचे आहे, पडताळणीची तारीख 19 October 2026 ↗
CISA, ऑनलाइन सुरक्षित राहण्यासाठी चार मूलभूत पावले, 19 ऑक्टोबर 2026 रोजी तपासले ↗