विपणनासाठी AI: व्यावहारिक उपयोग, प्रॉम्प्ट आणि मर्यादा

विपणनात AI चा प्रत्यक्ष उपयोग कशासाठी होतो?

विपणनातील ज्या कामांमध्ये उपलब्ध सामग्रीला नवे रूप दिले जाते, त्यांत AI उपयोगी पडतो: संक्षिप्त सूचनांवरून पहिला मसुदा, मोठ्या लेखातून समाजमाध्यमांसाठी पोस्ट, ग्राहकांच्या अनेक टिप्पण्यांतून मुख्य विषय किंवा एका मथळ्याचे दहा पर्याय. प्रत्येक वेळी मूळ आशय तुम्ही देता आणि साधन त्याची फेरमांडणी करते. त्यामुळे मिळणाऱ्या मजकुराचा दर्जा तुम्ही दिलेल्या सामग्रीवरच अवलंबून असतो.

तुमच्या बाजारपेठेच्या जाणिवेवर अवलंबून असलेल्या भागांत ते खूपच कमी पडते. तुमचे ग्राहक नेमक्या कोणत्या आश्वासनावर विश्वास ठेवतात, तुमच्या विक्री टीमला सतत काय ऐकावे लागते किंवा गेल्या तिमाहीतील मोहिमेची कामगिरी अपेक्षेपेक्षा कमी का झाली, हे त्याला माहीत नसते. या गोष्टी पुरवायला सांगितल्यास ते विश्वासार्ह वाटणारे पण सर्वसाधारण उत्तर तयार करेल. त्याकडे उत्तर म्हणून न पाहता, स्वतःचा विचार सुरू करण्यासाठीची सूचना म्हणून पाहा.

विपणनासाठी मजकूर तयार करण्यास सांगण्यापूर्वी तुम्ही AI साधनाला काय द्यावे?

पहिल्या दिवशी एखाद्या स्वतंत्र लेखन व्यावसायिकाला जशी माहिती द्याल, तशीच यालाही द्या: मजकूर कोणासाठी आहे, त्यांच्याकडून कोणती एक कृती अपेक्षित आहे, कोणती तथ्ये वापरता येतील, कोणती वापरता येणार नाहीत, माध्यमाच्या मर्यादा आणि तुमच्या लेखनशैलीचा एक नमुना. 'आमच्या नव्या सदस्यत्व योजनेच्या शुभारंभासाठी ईमेल लिहा' अशा एका ओळीच्या विनंतीमुळे साधनाला या प्रत्येक गोष्टीचा अंदाज बांधावा लागतो, आणि याच अंदाजांतून काल्पनिक दावे तयार होतात.

विपणनासाठी AI ला दिलेल्या सूचनेतील सर्वात महत्त्वाची ओळ अनेकदा निर्बंधाची असते: 'फक्त खालील तथ्ये वापरा. पुरस्कार, ग्राहकांची संख्या, क्रमवारी, ग्राहकांची प्रशंसापत्रे किंवा अंतिम मुदती जोडू नका.' ही ओळ नसल्यास, अनेक साधने विपणनाच्या मजकुरात सहसा आढळणाऱ्या प्रकारचे पुरावे वापरून रिकाम्या जागा भरतात, मग ते तुमच्या बाबतीत खरे असोत किंवा नसोत.

AI ने तयार केलेला आणि तपासलेला विपणनाचा मसुदा कसा असतो?

कॉपरलीफ कॉफी हे कॉफी भाजणारे काल्पनिक आस्थापन विचारात घ्या, जे मासिक सदस्यता सुरू करत आहे. दिलेली तथ्ये अशी आहेत: महिन्याला 250g च्या दोन पिशव्या, पाठवण्यापूर्वीच्या आठवड्यात भाजलेली कॉफी, यूकेमध्ये मोफत वितरण, कधीही ऑनलाइन स्थगित किंवा रद्द करता येणारी सदस्यता, 3 नोव्हेंबरला सुरुवात. अपेक्षित वाचक म्हणजे संकेतस्थळावरून आधीच एक पिशवी खरेदी केलेले लोक.

एका कमकुवत सूचनेतून ('आमच्या नवीन कॉफी वर्गणी योजनेबद्दल उत्साहवर्धक ईमेल लिहा') तयार झालेल्या मसुद्याची सुरुवात 'आम्हाला उत्तरेकडील सर्वोत्तम कॉफी भाजणारा व्यवसाय मानणाऱ्या हजारो कॉफीप्रेमींमध्ये सामील व्हा' अशी होती. त्यात 'तुम्ही आजवर चाखलेली सर्वात ताजी कॉफी' देण्याचे आश्वासन होते आणि शेवट 'फक्त 50 वर्गण्या उपलब्ध, मध्यरात्रीपूर्वी नोंदणी करा' असा होता. यापैकी काहीही कामाच्या तपशिलात नव्हते. ग्राहकसंख्या नाही, क्रमवारी नाही, पुरवठ्याची मर्यादा नाही आणि अंतिम मुदतही नाही.

तपासलेल्या सूचनेत तथ्ये चिकटवली होती, अपेक्षित वाचक म्हणून सध्या एक पिशवी खरेदी करणारे ग्राहक नमूद केले होते, 120 शब्दांची मर्यादा घातली होती आणि निर्बंधांची ओळ जोडली होती. मिळालेला मसुदा अधिक साधा होता: त्यात वाचकाला मागील मागणीची आठवण करून दिली होती, दोन पिशव्यांच्या वितरणाची आणि भाजणीच्या कालावधीची माहिती दिली होती आणि तात्पुरते थांबवण्याचे व रद्द करण्याचे पर्याय सहज सापडतील असे ठेवले होते. त्यानंतर विपणनकर्त्याने स्वतः दोन बदल केले. 'नुकतेच भाजलेले' याऐवजी भाजणीचा नेमका कालावधी दिला, कारण नेमक्या माहितीची पडताळणी करता येते; आणि नियमित खरेदीची योजना स्वतंत्र पिशव्या खरेदी करण्यापेक्षा स्वस्त असल्याचे सुचवणारे वाक्य काढले, कारण किमतींच्या तुलनेची कोणीही पुष्टी केली नव्हती.

यातून घेण्यासारखा धडा म्हणजे दुसरा मसुदा परिपूर्ण होता असा नाही. तर त्याचे पुनरावलोकन करणारी व्यक्ती प्रत्येक वाक्याला आधार देणारी मूळ सूचनांमधील ओळ दाखवू शकत होती आणि स्वतः केलेला प्रत्येक बदल स्पष्ट करू शकत होती.

AI वापरताना ब्रँडची संवादशैली एकसारखी कशी राखावी?

तुमच्या लेखनशैलीचे वर्णन करण्याऐवजी साधनाला ती दाखवा. 'मैत्रीपूर्ण पण व्यावसायिक' यांसारख्या विशेषणांचा अर्थ प्रत्येक वाचक आणि प्रत्येक मॉडेल वेगळा लावते. तुम्हाला समाधानकारक वाटणारे दोन किंवा तीन छोटे उतारे आणि तुम्ही कधीही न वापरणाऱ्या शब्दांची छोटी यादी दिल्यास, त्याला अनुकरणासाठी ठोस आधार मिळतो.

मग त्याला फक्त लिहायला न सांगता तपासायलाही सांगा. पुढील सूचना उपयोगी ठरते: 'या मसुद्याची वरील उदाहरणांशी तुलना करा. त्यांच्यापेक्षा वेगळे वाटणारे कोणतेही वाक्य नमूद करा आणि ते वेगळे का वाटते ते सांगा.' निर्णय तुम्हीच घेता, पण वाचताना तुमच्या नजरेतून सुटलेला फरक साधन दाखवू शकते. तुमचा संघ Notion AI, Canva AI किंवा तत्सम अंगभूत सुविधा वापरत असेल, तर तीच उदाहरणे एका सामायिक दस्तऐवजात ठेवा, म्हणजे सर्व जण एकाच संदर्भावरून काम करतील. तसेच, त्या सुविधेला कोणती माहिती वाचण्याची परवानगी आहे हे कार्यक्षेत्राचे व्यवस्थापन करणाऱ्या व्यक्तीकडून निश्चित करून घ्या.

विपणन व्यावसायिक कोणती AI साधने वापरतात आणि साधनांची निवड महत्त्वाची असते का?

बहुतेक विपणन संघ ChatGPT, Claude, Gemini किंवा Copilot यांसारखे सर्वसाधारण सहाय्यक आणि आधीच पैसे देऊन वापरत असलेल्या डिझाइन, लेखन, ईमेल व विश्लेषण साधनांमधील AI सुविधा यांचा एकत्रित वापर करतात. सर्वसाधारण सहाय्यक मसुदे तयार करण्यासाठी आणि विचार करण्यासाठी लवचिक असतात; साधनांमध्येच असलेल्या सुविधा सोयीच्या असतात, कारण काम जिथे चालते तिथेच त्या उपलब्ध असतात.

दैनंदिन मजकूरलेखनाच्या बहुतेक कामांमध्ये, साधनाच्या निवडीपेक्षा योग्य सूचना व संदर्भ देण्याची आणि निष्पत्ती तपासण्याची सवय अधिक महत्त्वाची असते. खात्याचा प्रकार आणि त्याची संरचना मात्र महत्त्वाची असते. वैयक्तिक खाते, व्यावसायिक कार्यक्षेत्र आणि API जोडणी यांमध्ये तुमचा मजकूर किती काळ ठेवला जातो आणि तो कसा वापरला जातो याबाबत वेगवेगळ्या अटी असू शकतात. अद्याप प्रसिद्ध न केलेल्या मोहिमेचा मजकूर किंवा ग्राहकांचा डेटा टाकण्यापूर्वी, तुमच्या कंपनीने मंजूर केलेल्या विशिष्ट योजनेच्या अटी तपासा.

AI ने तयार केलेल्या जाहिराती, पुनरावलोकने आणि दाव्यांबाबत काय नियम आहेत?

जाहिरातीचे नियम संदेशाला लागू होतात, तो कसा तयार केला याला नाही. ब्रिटनच्या जाहिरात आचार समितीने मे 2025 मध्ये सांगितले की मजकूर कसा तयार केला, संपादित केला किंवा कोणासाठी लक्ष्यित केला याची पर्वा न करता तिचे विद्यमान नियम लागू होतात; जाहिरातींमध्ये AI वापरल्याचे जाहीर करण्याची ब्रिटनमध्ये सर्वांना लागू होणारी कायदेशीर सक्ती नाही; आणि मुळातच दिशाभूल करणारा संदेश केवळ अशी माहिती जाहीर केल्याने दुरुस्त होण्याची शक्यता फारच कमी आहे. AI चा वापर जाहीर केला नाही तर प्रेक्षकांची दिशाभूल होण्याची शक्यता आहे का, ही कसोटी लावण्याचा सल्ला समितीने दिला आहे.

अमेरिकेत, फेडरल व्यापार आयोगाने August 2024 मध्ये बनावट ग्राहक पुनरावलोकने आणि प्रशंसापत्रांवर बंदी घालणारा अंतिम नियम जाहीर केला. अस्तित्वातच नसलेल्या व्यक्तीकडून आले असल्याचा दावा करणारी पुनरावलोकने, उदाहरणार्थ AI ने तयार केलेली बनावट पुनरावलोकने, यात स्पष्टपणे समाविष्ट आहेत. त्यामुळे उत्पादनाच्या पृष्ठासाठी साधनाला 'पाच ग्राहक पुनरावलोकने लिहा' असे सांगणे हा निरुपद्रवी सोपा मार्ग नाही.

ही सर्वसाधारण माहिती आहे, कायदेशीर सल्ला नाही. नियम देश आणि क्षेत्रानुसार बदलतात आणि वित्तीय सेवा, आरोग्य व मद्य यांसारख्या नियमनाच्या अधीन असलेल्या उत्पादने व सेवांसाठी अतिरिक्त अटी असतात. मोहिमेचे महत्त्वाचे परिणाम होणार असतील, तर दाव्यांना नेहमी अंतिम मंजुरी देणाऱ्या व्यक्तीला सहभागी करा.

विपणन संघाने AI ने तयार केलेला मजकूर किंवा इतर सामग्री प्रकाशित करण्यापूर्वी कशी तपासावी?

मसुदा दिलेल्या सूचनांशी ओळीनुसार पडताळा. ज्या गोष्टींचा आधार सापडत नाही, त्या कोणीतरी पुष्टी करेपर्यंत आधारहीन समजा. AI च्या मदतीने तयार केलेल्या विपणन मजकुरात होणाऱ्या बहुतेक चुका खालील तपासण्यांमध्ये समाविष्ट आहेत.

विपणनात AI कुठे योग्य उपाय नाही?

ग्राहकांशी प्रत्यक्ष बोलण्याला AI हा चांगला पर्याय नाही. ग्राहकांनी काय सांगितले याचा तो सारांश देऊ शकतो, पण तुम्ही अधिक चांगला प्रश्न विचारला असता तर त्यांनी काय सांगितले असते, हे तो सांगू शकत नाही. बाजारपेठेतील उत्पादनाचे स्थान, किंमत किंवा सार्वजनिक होत असलेल्या तक्रारीला द्यायचे उत्तर ठरवण्यासाठीही त्याचा वापर योग्य नाही, कारण हे निर्णय माणसांकडे असलेल्या विवेकबुद्धीवर, संदर्भाच्या जाणिवेवर आणि उत्तरदायित्वावर अवलंबून असतात.

काम लहान असेल आणि काय लिहायचे हे आधीच माहीत असेल, तरही ते वापरणे फायद्याचे नाही. भागीदाराला द्यायचे दोन ओळींचे उत्तर सूचना देणे, मसुदा तयार करणे आणि पुनरावलोकन करणे या टप्प्यांतून गेल्याने क्वचितच सुधारते. मजकुराची फेरमांडणी करणे हे खरेच काम असेल तिथे ते वापरा; अन्यथा थेट लिहा.

विपणन संघ याचा सराव कसा करू शकतो?

मंजूर ब्लॉग लेखावरून वृत्तपत्रिकेसाठी मजकूर तयार करणे यासारखे वारंवार करावे लागणारे, कमी जोखमीचे एक काम निवडा आणि सर्वांना एकाच काल्पनिक सूचनापत्राच्या आधारे ते करायला सांगा. मसुद्यांची तुलना करा, मग केलेल्या सुधारणांची तुलना करा. कौशल्य सुधारणांमधूनच दिसते: बनावट पुरावा कोणी ओळखला, कृतीचे आवाहन कोणी अधिक नेमके केले आणि मूळ लेखनशैली कोणी जपली.

Tosheo.ai हे नियोजित विपणन अभ्यासक्रमात अशा प्रकारचा सराव घेण्यासाठी विकसित करण्याचे नियोजन आहे: लहानशी प्रारंभिक पातळी तपासणी, विपणनातील कामांची सोडवून दाखवलेली उदाहरणे असलेले 10 ते 15 मिनिटांचे धडे आणि शिकणाऱ्याला दिसणाऱ्या मूल्यमापन निकषांनुसार गुण दिली जाणारी प्रत्यक्ष कामे. व्यवस्थापकांना कौशल्यातील प्रगती आणि धडे पूर्ण केल्याची स्थिती दाखवण्याचे नियोजन आहे, प्रत्यक्ष संभाषणे नाहीत. उत्पादनाची उभारणी अद्याप सुरू झालेली नाही, त्यामुळे याकडे सध्या उपलब्ध असलेल्या सेवेचे वर्णन म्हणून नव्हे, तर अपेक्षित व्याप्ती म्हणून पाहा.

स्रोत आणि व्याप्ती

जाहिरात आचार समिती (ASA), जाहिरातींमध्ये AI च्या वापराचा खुलासा: सर्जनशीलता आणि जबाबदारी यांचा समतोल साधणे, 29 मे 2025 ↗

अमेरिकेचा संघीय व्यापार आयोग, बनावट परीक्षणे आणि शिफारशींवर बंदी घालणारा अंतिम नियम, 14 ऑगस्ट 2024 ↗